Author Archives: Traven Listapad

Шана, ўварыўшы зелля, цераз Пілігрыма спакушае Цеслю выпіць, той забываецца ўсе значныя падзеі з мінулага. Застаецца у Шаны на панадворку, але сумуе па сваёй працы. Яніна ні ведае дзе яе муж, таму ў пакутах абыходзіць усе мясцовыя карчмы і пастаянныя двары, нават завітвае да свёкраў і ўсё безвынікова, хоць недзе ў думках адчувае яго, чуе яго пакуты, жаданне вярнуць мінулае. Тым часам у хвіліны адсутнасці гаспадаркі дома, Шана ўпотай прыносіць Цеслі яго інструменты, а той ў свой час, здзіўляецца, што драпіны, вышчарбіны на іх здаюцца такімі знаёмымі, рубанак кладзецца ў рукі, сякера сама сабой перадае вагу і спрыт у плечы… І кожная “новая” прылада натхняе на новыя ўспаміны, але келіх “чароўнага” напою штовечар, сцірае дзённыя ўспаміны і кожан ранак пачынаецца як нанова. Дзень поўніцца ўспамінамі, пачуццямі нават здагадкамі…

Тым часам Антось па вяртанні з кірмашу наязджае колам на Пень, дрожкі перакульваюцца і ён б’ецца галавой аб той жа “выпадак”, страчанае прытомнасць. Яго знаходзіць Вершнік, убачыўшы вопратку і багата мяхоў з мукой адвозіць утрызнеўшага ў млын, кладзе ля жорнаў, замыкае і імчыць па Зорку, але за адчас дарогі Млынар апрытомнеў , зачыніўся ў млыне і нікому ні адчыняе, бо нікога ні пазнае з “мінулага” жыцця. Цераз вакенца прымае яду ад Зоркі і ні больш таго, тая карыстаецца хоць якой магчымасцю вярнуць ўспаміны, калбаціць яго ўлюбёную зацірку, пячэ бліны-наліснікі…. безвынікова. У роспачы яна ідзе да Шаны са сваёй бядой, але ні была б то Шана, яна кладзе ў кубелец Зоркі скрадзеныя, абшаптаныя Янініны “сырнікі”, пакаштаваўшы каторыя Антось прызнае ў Яніне сваю жонку.

Звычайным ён застаўся выключна ў назве.

Была нядзеля, ці серада, не дакладней панядзелак!

 

Зорка парачнулася крыху пазней за Млынара, бо ёй падабалася ўлегчыся ўпоперак ложка такім чынам каб галава апынулася на яго палове і на гадзінку праваліцца ў яго думкі.

Але сёння нешта “соннае забыццё” ні захапляла і яна з уздыхам прысеўшы на край ложка, захінулася коўдрай і збегла ў ніз, дзе пакой напоўнены пахам кавы ўжо канстатаваў сваёй адзінотай адсутнасць мужа дома. Кава, яшчэ гарачая, знаходзілася як і заўсёды невялічкім століку ля вакна. Адглынуўшы кавалачак ранняшняга водару жонка з асалодай прытулілася ілбом да халоднага шкла, пакінуўшы на ім плямку кропелек подыху.

Вынырнуць з думак яе вымусіў гук бразгаючай клямкі. “Муж вярнуўся, забыўся нечага?”-прамільгнула нітка думкі у Зоркі.

З прыадчыненай шчыліны спачатку пачулася: “Добрага ранку” – але прагучала вельмі пяшчотна і адценнем яваравага паху. Дверы адплылі да сцяны і на парозе апынулася Яніна. “Я увайду…”дадалося тым жа голасам без адцення пытання.

            Трымаць кубак і захінаца адначасова, вельмі ні зручна, таму яна наўпрост кіўнула галавой і вачыма паказала на слончык, что з’явіўся тут як наўмысна на позірку. “Ты да майго? Дык яго сёння зранку як туманам сцягнула”, і села на лаву, што падзяляла вонкавы сусвет вакна і асяроддзе жытловай галактыкі. І толькі зараз яна заўважыла, што паміж жанчымамі на стале стаяла яшчэ адна філежанка кавы і уздымала да столі пякучыя аскепкі кававых пахаў, іх позіркі сышліся.

“я ні да яго, я да цябе”- без змены інтанацыі, узяшы ў далоні пякучы напой прагучала ад госцці.

Яшчэ мінулай восенню Антось надумаў новыя прытворы да вокнаў, але ўсё ні ставала, то часу бракавала, то грошай, а тое і жадання, не ні дакляраваць вокны, а сустракакацца з Цеслям. Таму і хацеў забраць ні ў майстэрні, а каб Раг(м)ойша падвёз. Дамовіліся перакрыжавацца ў краме.

Сустрэла Антося лагодая усьмешка Шатаны, паразмаўлялі, запытала як посьпехі ў будаўніцтве, якія пляны на зіму…

Цесьлю Антось заўважыў ні адразу, доўгі саламяны чуб закрываў твар, тым часам як ён моўчкі нешта маляваў на паперцы, перыядычна падымаючы вочы, пазіраючы праз прамыя валасы на размаўляючых і ні прымаючы ўдзелу ў размове.

Антось дастаў з кайстры прырыхтаваныя 300 злотых і моўчкі паклаў на куфар, бо ведаў, што ў млынара іхто грошы з рук, тым больш Яна ні возьме. “Я вінна табе рэшту”. І пачала мітусліва перабіраць грошы ў мяшэчку, прыхаваным пад спадніцай, але безвынікова. Толькі цяпер Антось заўважыў, што за спінай стаяў Цесля увесь гэты час. Ні гледзячы ў вочы, дастаў з кішэні пакамячаныя 10 таллераў “мусіць як раз калі пералічыць”, Шатана дзелавіта сграбла ўсе паперкі да сябе ў падол, нешта паперакладала і працягнула Антосю, той нігледзячы ўзяў і кінуў у торбу.

Голас Цеслі прагучаў крыху скрыпуча, але выразна:“ Дык што ты казаў наконт завалы на вароты?” Антось ні азіраючыся, нібыта разглядае нешта ў вакне: “Старая стала, замыкаць замыкае, але усякае можа здарыцца.”- прагучала на выгляд , што размоўца шукае іншага накірунку размовы.

У размову дадалася Шана, па яе выглядзе бачна было, што сэнса ні разумее, але павінна паўдзельнічаць: “Як вырашыш, кажы, мы нешта з Цеслям прыдумаем.” – і сарамліва апусціла вочы.

Цесля, моўчкі падняў з падлогі рэшткі клямкі, падышоў бліжэй і робячы выгляд зацікаўленнасці механізмам, вельмі выразна і спакойна вымавіў: ”А если так всех и всё устраивает, зачем что то менять?».

Адлегласць для вандроўніка ў часе,

Гады (узрост) ШТО пакідаеш у мінулым.

***

Валізка скарбаў, ШТО бярэш з сабой:

Сябры, знаёмыя, успаміны ШТО нібыта шраны.

***

Пераяжджаю ў наступнае стагоддзе,

Ну як ШТОгоддзе, будучых паўвека.

***

Каго узяць з сабой, пытанне з зорачкай,

Жанчыну ШТО люблю, ці тую ШТО кахаю.

***

Дзяцінства пакідаю ў мінулым,

НаШТО яму ісці туды зде 18+.

***

Юнацтва згублена даўно і нізваротна,

Але не страчана, тамуШТО успамінаў забагата.

***

Здароўя бы дадаць у бакавы аддзел валізкі,

Дзве пары акуляраў і ШТОпар лекаў адкаркоўваць бутэлькі.

***

А каб лягчэй ісці, кампанію сабе збяру абавязкова,

ШТО да дзяцей, бяру ўсіх, малы, вялікіх і мурзатых.

***

Глыточак шчасцця як ўздых паветра зранку,

Прыхаплю ШТОднёвай кавы філежанку.

***

Трусіць манкай белых круп,

Засынае сжежак рух.

Ведае апошні снег,

Што кароткі яго век.

І кладецца ён нясмела

на лясы, палі і дрэвы.

Вузельчыкаў, з якіх адносін сплецены карункі шмат?

Звязаўшы лёс з адным у думках з іншым быць?

Адлегласці ў часе і прасторы ці ёсць абмежаваннем у Каханні?

Вуглі былых пачуццяў стлеліх раздуваць ці новых вогнішч абпячыся полымям?

Ці ёсць магчымасць у ліставанні закахацца, жыццё пражыць і разам назаўжды застацца?

Піць каву разам зранку і подыхаў дзве плямы на вакне пакінуць, знаходзяшыся ў адлегласці адзін ад аднаго?

У дотыках чужых і пацалунках сабе ўяўляць пяшчоту, цеплыню і подых родных, лЮбых і жаданых?

Змірыцца з тым, што кладучыся ў ложак разам, у подыху тваім і рухах, у сэрца рытме, шэпта гуках, уяўляюць не цябе?

Сустрэчы прагнуць і ў момант той жа пазбягаць яе, каб з каляіны потым выбітым сябе не адчуваць і зноў чакаць і ў роспачы баяцца?

…?

***

Ні ўсе пытанні тут, тым больш німа адказаў, бо пытанняў сёння дзень.

Прывыклі мы губляць надзею,

Сябе губляць нам звыклым стала.

Чакаем мы чароўную падзею,

Пачуццяў шэраговых нам замала.

***

Сыходзяць людзі, заціхаюць словы,

І рэхам ценяў пакідаюць след.

Пачуцці гінуць, як знікаюць мовы,

Ці ёсць шляхі пазбегчы/пазбегнуць бед?

***

Аддаца лёса хвалям хуткім,

Вясло ад чоўна кінуць у чарот?

Не! Наставіць ветразь галсам гнуткім,

Грабсці рукамі, дошкай… у вадаварот.

***

Ісці насустрач ветру, кроплям порсткім,

Паветрам наталяцца на ўсю моц.

Ў пачуццяў бездань паглыбляцца,

Кахаць і пргнуць, любіць, жадаць, чакаць.

“многа ў небе зор, цяжка падлічыць, толькі з іх адна, найярчэй гарыць, гэта ты мая, зорка ясная, ты мая любоў ніпагасная…” (нар.сЬпеў).

Была яна ні з мясцовых, з усходніх межаў, (раней казалі, што з тых краёў добры гаспадар ні тое што жонку – парасят ні браў, але тут іншая справа) відная дзяўчына, высокая, усмешлівая, гаваркая…

Але бацькі так зацкавалі тую “аглабліну” ды яшчэ і з рудымі валасамі, белымі брывамі, што дзяўчына была гатовая на ўсё, каб хто забраў з роднага гнязда.

Тутэйшы, мясцовы, тут нарадзіўся, тут жыве….

Смуглявы, асабліва заўважна стала як крыху пасівеў, а пасівеў рана, як і усе па мужчынскаму накірунку.

Вочы шэрыя, ад стомы амаль празрыстыя, як мясцовыя аблокі: калі сонца зашмат, то і блакіт праглядае.

Крыху вышэйшы за сярэдні, ні мажны, плечы пакатыя але рукі моцныя.

З дзяцінства працвавў, і ні лічыў гэта за пакуту ці выпрабаванне, шутчэй лічыў гульнёй – скасіць за пяць пракосаў сотку, зараз прынесці пуд вады, ні плот паправіць, а збудаваць памежжа, …

Падчас талакі заўважыў стромкую дзяўчыну, хутчэй яе ўсмешку, з пад шчыльна акручанай хусткі шчокі ў рабацінні і вогненную пасму валасоў. Так і прыжылося ў яго пасля гэтага – Зорка. І сцверділа сваё імя наступным часам – ні заўважала з вышыні сваёй Антося, усмешкі бляск халоднай і валасоў вагеньчык гартаваў яго. Збягала, то вярталася ізноў, надзею адбірала і дарыла пацалунак употай.

Праз час, як думкі пра яе амаль пагаслі, прышла ў хату, села, усмехнулася. Святлей адразу стала ў пакоі, так і злучыў лёс іх дваіх.